“Het is niet zo erg om je af en toe een beetje te schamen.”

Interview met Hester Zijlstra, winnaar van De Pluijm 2015

Vorig jaar nam Hester Zijlstra de eerste Pluijm in ontvangst – de prijs voor de beste afstudeerscriptie. Nu, een jaar later, slaat De Pluijm zijn vleugels uit en wordt een prijs voor de volledige HKU Theater. Aan Hester de eer om plaats te nemen in de jury, én de wisselbokaal uit te reiken aan haar opvolger. Derdejaars student Writing Job Kramer sprak met haar.

Hester Zijlstra (foto: Anna van Kooij)Het juryrapport loog er vorig jaar niet om: Hesters studie over schaamte betreedt een nieuw onontgonnen onderzoeksgebied in het schrijven. Een in potentie zweverig onderwerp wordt zorgvuldig en opmerkelijk evenwichtig en systematisch uitgewerkt. (…) Dat maakt deze scriptie tot zowel een eloquente als moedige tekst.

Dit jaar is het beoordelen van de beschouwende afstudeerwerken mede aan Hester. “Dat wordt heel veel lezen de komende tijd! Het feit dat ik mee mag beslissen vind ik erg leuk. Ik ken lang niet alle afstudeerders van dit jaar, dus ik weet niet goed wat ik kan verwachten. Ik heb geen idee in hoeverre het schrijven van een scriptie leeft op andere opleidingen – op de schrijfopleiding vinden de meeste studenten het volgens mij sowieso al leuk, omdat ze uiteraard van schrijven houden, maar hoe dat bij andere afdelingen zit weet ik niet. Ik ben ook heel benieuwd of er dit jaar weer iemand van Writing zal winnen. Dat zal wel competitie worden!”

Hoe was het voor jou om deze prijs te winnen?
“Een eer natuurlijk, al was ik er bij het schrijven van mijn scriptie echt niet mee bezig. Ik wilde vooral graag een scriptie schrijven over een onderwerp dat dicht bij me lag. Ik kon er niet omheen dat ik, wanneer ik schrijf, heel veel bezig ben met hoe anderen op mijn werk zouden kunnen reageren. Mijn scriptie De Schaamte van de Schrijver gaat over die angst, over negatieve gedachten die je tijdens het schrijven kunt voelen, omdat je denkt aan hoe anderen naar je tekst gaan kijken. Je denkt al te kunnen voorspellen wat mensen gaan vinden. Als je te veel waarde hecht aan hun mening, houdt dat je tegen om echt datgene te schrijven wat jij graag wilt.

Het is een heel persoonlijk onderzoek geworden dat me geholpen heeft inzicht te krijgen in hoe het in mijn eigen hoofd werkt. Ik heb een soort mildheid naar mezelf ontwikkeld: iedere schrijver moet zich verhouden tot anderen, iedere schrijver is zich daar bewust van en dat is heel gewoon. Het is niet zo erg om je af en toe een beetje te schamen of bang te zijn voor wat anderen vinden.

Veel mensen gaven me het compliment dat mijn scriptie zo praktisch is. Ik heb inderdaad geprobeerd de lezer bij de hand te nemen en zo mijn persoonlijke zoektocht herkenbaar voor anderen te maken. Ik hoop dat andere schrijvers er wat aan hebben. Ik heb gemerkt dat persoonlijk durven zijn in je werk ontzettend kan helpen. Als je kijkt naar twee schrijvers die ik onderzocht heb voor mijn werk, Karl Ove Knausgard en Lena Dunham, dan merk je dat zij hun schaamtegevoelens inzetten bij het schrijven. Ze hebben er iets positiefs van gemaakt, door schaamte op een mooie en vaak grappige manier vorm te geven. Dat relativeert enorm.”

Hoe is het je na het winnen van De Pluijm vergaan?
“Na het inleveren van mijn afstudeerwerken heb ik nog stagegelopen bij Uitgeverij Gottmer. Het werk op de bureauredactie vond ik het leukst: het lezen en beoordelen van, in mijn geval, kinderboeken. Al was het soms ook vreemd om opeens achter de schermen te zitten. Dan dacht ik: ik had zelf de schrijver willen zijn!

Hester Zijlstra en Nirav ChristopheDaarnaast kreeg ik, als gevolg van het winnen van De Pluijm, de kans om een essay te schrijven op basis van mijn scriptie, voor de eerstvolgende HKU-bundel van Theaterboek. Het was best moeilijk om mijn scriptie terug te brengen tot tien pagina’s, maar ook heel leerzaam. Het daagde me uit om alleen datgene op te schrijven wat écht belangrijk was. Ik vond het ook leuk om mijn verhaal nog een keer te doen met een iets andere invalshoek, met meer de nadruk op het wat er mooi is aan kwetsbaarheid, en minder op wat er lastig is aan schaamte. Inmiddels is het af. Verder bood de website bladkant.nl aan om mijn scriptie in iets aangepaste vorm op internet te publiceren. Ik ben erg blij met alle aandacht voor mijn onderzoek. Volgens mij is het heel belangrijk dat schrijvers stilstaan bij hoe de mening van anderen ze beïnvloedt bij het schrijven. Zijn ze dan wel helemaal ‘echt’?”

Heb je nog tips voor degenen die dit jaar De Pluijm van je over willen nemen?
“Tsja, helaas is het een wisseltrofee en mag ik hem dus niet altijd houden. Hij staat net zo mooi op mijn kamer. Maar tips… ik denk dat die verbinding met je eigen werk heel belangrijk is. Een goed beschouwend werk begint met een persoonlijke noodzaak, dat je echt iets schrijft waar je zelf iets over wilt weten. Verder heb ik geloof ik geen tips, is dat erg?”

Benieuwd waar Hester zich nu mee bezig houdt? Kijk voor meer informatie op hesterzijlstra.nl.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *